به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی، علیاکبر لبافی، رئیس دبیرخانه شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی خراسان رضوی، در این نشست با اشاره به بررسی پیشنهادهای اداره کل راهآهن استان برای توسعه شبکه ریلی اظهار کرد: توسعه و یکپارچگی شبکه ریلی به دلیل ارتباط مستقیم با مراکز تولیدی، ظرفیتهای ترانزیتی، مراکز لجستیکی و شبکه حملونقل ملی، باید از سطح پیشنهادهای کارشناسی فراتر رفته و در قالب بستهای منسجم، با پشتوانه قانونی و اجرایی دنبال شود.
توسعه شبکه ریلی خراسان رضوی نیازمند بستهای منسجم و اجرایی است
وی افزود: هدف از تهیه این بسته، ایجاد یکپارچگی میان شبکه ریلی و قطبهای تولیدی و جبران بخشی از عقبماندگیهای زیرساختی استان است و مهمترین محور آن، اتصال مراکز عمده بار خراسان رضوی به شبکه ریلی کشور خواهد بود. به گفته لبافی، خروجی این فرآیند باید به تصمیمات مشخص و قابل اجرا تبدیل شود و پیشنهادهای ویژهای برای طرح در سطح ملی ارائه شود.
رئیس دبیرخانه شورای گفتوگوی استان با اشاره به مکاتبات انجامشده با دستگاههای زیرمجموعه وزارت راه و شهرسازی گفت: این موضوع در شورای گفتوگو نیز مطرح شده و بسته پیشنهادی در دو محور شناسایی قوانین و مقررات مخل کسبوکار و بررسی توسعه زیرساختها و برنامه دستگاههای اجرایی استان دنبال شده است.
لبافی تأکید کرد: توسعه زیرساخت و ارزانسازی حملونقل باید همزمان مورد توجه قرار گیرد. از این رو، لازم است راه و راهآهن در یک بسته مشترک دیده شوند و پیش از طرح موضوع در شورای گفتوگو، دیدگاه بخش خصوصی نیز اخذ شود.
مطالبه خط اعتباری ویژه برای توسعه شرق کشور
وی در ادامه با اشاره به تغییر رویکرد در سیاستگذاری برای توسعه شرق کشور گفت: اکنون توجه بیشتری به این منطقه شکل گرفته و باید از این فرصت برای جبران عقبماندگیهای استان استفاده کرد. بر این اساس، مطالبه ایجاد یک خط اعتباری ویژه برای توسعه شرق کشور باید در قالب برنامهای جامع و مبتنی بر مطالعه دنبال شود.
لبافی افزود: رئیس سازمان برنامه و بودجه وعده داده است کارگروه توسعه منطقه شرق کشور با حضور استانهای شرقی تشکیل شود تا امکان اختصاص خط اعتباری ویژه فراهم شود و طی چهار تا پنج سال، بخشی از فاصله زیرساختی شرق و غرب کشور جبران شود. دبیرخانه شورای گفتوگو نیز پیگیری این موضوع را در دستور کار دارد.
وی همچنین با اشاره به ظرفیت آییننامههای مرتبط با مناطق محروم و ویژه اقتصادی اظهار کرد: استفاده از این ظرفیتها میتواند به تأمین منابع برای رفع بخشی از مشکلات زیرساختی کمک کند.
رئیس دبیرخانه شورای گفتوگوی استان در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت بررسی نحوه استفاده بنگاههای اقتصادی از مرزهای استان تأکید کرد و گفت: باید مشخص شود چه بنگاههایی به دلیل بهرهمندی از معافیتهای بیشتر، برای واردات از مرزهای خارج از استان استفاده میکنند. این موضوع با بررسی سازمان صمت قابل پیگیری است و میتواند به کاهش هزینه حمل مواد اولیه و در نهایت کاهش قیمت تمامشده کالا کمک کند.
لبافی خاطرنشان کرد: برای توسعه زیرساختهای خراسان رضوی باید از ظرفیت سازمان برنامه و بودجه استفاده کرد و این مسیر با ارائه یک برنامه جامع و مطالبهگری مستمر قابل پیگیری است.
دهکده لجستیک مشهد در مسیر اتصال مراکز تولیدی به شبکه ریلی
سپس حمیدرضا قادری، معاون راهآهن خراسان رضوی، با تشریح برنامه توسعه مراکز لجستیک استان گفت: دهکده لجستیک مشهد در مجاورت ایستگاه راهآهن شهید مطهری به عنوان گزینه نهایی مکانیابی شده و پیگیری برای الحاق ۱۰۵ هکتار از اراضی مجاور این ایستگاه در دستور کار قرار دارد.
وی اظهار کرد: یکی از سیاستهای توسعه شبکه ریلی، اتصال مراکز عمده تولید بار صنعتی و معدنی از طریق خطوط آنتنی و توسعه حملونقل ترکیبی است. در این چهارچوب، هوشمندسازی حمل بار، یکپارچهسازی فرآیندها و اسناد حمل، توسعه شرکتهای لجستیکی و ایجاد مراکز و پایانههای ترکیبی از محورهای مورد توجه است.
قادری افزود: شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران به عنوان دستگاه مسئول ایجاد مراکز لجستیک تعیین شده و دهکده لجستیک مشهد نیز در سیامین نشست ستاد مراکز لجستیک کشور در ۹ دی ۱۴۰۲ به تصویب رسیده است. مطالعات مکانیابی این طرح به پایان رسیده و احداث آن در مجاورت ایستگاه شهید مطهری به عنوان گزینه مناسب نهایی شده است.
وی ادامه داد: با تأیید استاندار وقت خراسان رضوی، موضوع الحاق ۱۰۵ هکتار اراضی مجاور ایستگاه شهید مطهری در دستور کار قرار گرفته و طراحی فاز صفر دهکده نیز انجام شده است. در ادامه، احداث و توسعه این مرکز بر اساس طرح مصوب و جذب متقاضی برای بهرهبرداری از آن پیگیری خواهد شد.
معاون راهآهن خراسان رضوی درباره پارک لجستیک خواف نیز گفت: این مرکز میتواند خدماتی از جمله ترکیب و توزیع کالا، تخلیه و بارگیری، نگهداری، بازرسیهای قانونی و خدمات ارزش افزوده را ارائه کند. برای احداث این پارک، اراضی پیشنهادی در محدوده ایستگاه راهآهن خواف مورد بررسی قرار گرفته است.
شمتیغ؛ ظرفیت ترانزیتی شرق کشور
قادری، مرکز لجستیک مرزی شمتیغ را یکی دیگر از طرحهای مهم استان دانست و اظهار کرد: این مرکز با هدف ارائه متمرکز خدمات صادرات، واردات و ترانزیت ایجاد میشود و دستگاههایی مانند گمرک، مرزبانی، استاندارد و حفظ نباتات میتوانند خدمات مرتبط با ورود و خروج کالا را در آن به صورت یکپارچه ارائه کنند.
وی با اشاره به نقش شمتیغ در کریدور شرق ـ غرب افزود: تقویت زیرساختهای این منطقه و توجه به ارتباط آن با کریدورهای بینالمللی، از جمله شمال ـ جنوب، از موضوعات مهم در توسعه این مرکز است. همچنین امکان اتصال چین به اروپا از مسیر افغانستان و ایران، بدون ترانشیپمنت و تعویض بوژی، از ظرفیتهای مورد توجه این مسیر عنوان شده است.
قادری گفت: ارتباط مستقیم با بازار افغانستان و نقش شمتیغ در اتصال جریانهای تجاری شرق کشور به مسیرهای منطقهای، از مهمترین مزیتهای این مرکز است.
توسعه ریلی در چهارچوب برنامه هفتم
وی با اشاره به برنامه هفتم توسعه اظهار کرد: ماده ۵۶ این برنامه، اهداف کمی برای عبور زمینی کالا از ایران و توسعه زیرساختهای ریلی از جمله خطوط اصلی، دوخطهسازی، برقیسازی و خطوط فرعی تعیین کرده است. ماده ۵۷ نیز بر انسجام مدیریت ترانزیت و لجستیک بینالمللی و افزایش سهم ایران از زنجیرههای ارزش منطقهای و فرامنطقهای تأکید دارد.
معاون راهآهن خراسان رضوی خاطرنشان کرد: دهکده لجستیک مشهد، پارک لجستیک خواف و مرکز لجستیک مرزی شمتیغ، سه محور مهم توسعه لجستیک استان هستند که در صورت تکمیل زیرساختها میتوانند به اتصال مراکز تولیدی به شبکه ریلی، کاهش هزینه حملونقل و تقویت جایگاه خراسان رضوی در ترانزیت منطقهای کمک کنند.
گمرک نیشابور و ظرفیت دهکده لجستیک در توسعه محور شرق
زری افشار، معاون برنامه و واحد آمایش سازمان مدیریت و برنامهریزی خراسان رضوی نیز، با اشاره به پیشبینی بندر خشک در بسته جامع توسعه ریلی استان، بر ضرورت بررسی ظرفیتهای مرتبط با گمرک نیشابور تأکید کرد و گفت: در کنار شهرک صنعتی خیام و ایستگاه خیام، موضوع گمرک نیشابور نیز مطرح شده و باید بررسی شود که آیا امکان توسعه زیرساختها در این مسیر وجود دارد.
وی همچنین با اشاره به جایگاه محور لجستیک و دهکده لجستیک در سند آمایش استان اظهار کرد: باید مشخص شود این محور چگونه میتواند در خدمت استقرار الگوی جمعیت قرار گیرد. هدف از طرح محور شرق، انتقال بخشی از تمرکز توسعهای از غرب کشور به شرق و ایجاد ظرفیتهای جدید در این منطقه است.
افشار افزود: بسته توسعه محور شرق به دنبال تبدیل این منطقه به کریدور ترانزیت و عبور کالا است و در صورت تحقق این هدف، باید متناسب با نقش جدید منطقه، تسهیلات و مشوقهای لازم نیز در نظر گرفته شود. به گفته وی، توسعه محور شرق میتواند بخشی از چالشهای بخش خصوصی را در حوزه زیرساخت و حملونقل برطرف کند.
افزایش هزینه حمل، فشار مضاعف بر واحدهای صنعتی
همچنین، محمدرضا موحد، دبیر کمیسیون صنعت اتاق خراسان رضوی، با اشاره به دغدغه دبیرخانه شورای گفتوگو درباره هزینههای حمل اظهار کرد: افزایش هزینه حملونقل، فشار مضاعفی بر واحدهای تولیدی و صنعتی استان وارد کرده است.
وی افزود: در پی تنشهای سیاسی و محدود شدن حملونقل دریایی، برخی واحدهای صنعتی ناچارند کالاهای خود را از مسیرهایی مانند چین و پاکستان یا از طریق حمل جادهای وارد کنند که هزینه بالایی به تولید تحمیل میکند. از این رو، باید راهکارهایی برای کاهش هزینه حمل واحدهای تولیدی در نظر گرفته شود.
موحد پیشنهاد کرد وزارت راه با استفاده از ظرفیت تفاهمنامههای ایران با کشورهای همسایه، امکان انتقال کالا از مسیر کشورهایی مانند تاجیکستان و ترکمنستان را بررسی کند.
وی همچنین بر ضرورت ارائه تسهیلات ریالی به واحدهای صنعتی تأکید کرد و گفت: دولت باید در این زمینه حمایتهای لازم را ارائه دهد.
محمدرضا شبانی، مدیرعامل ایرانخودرو خراسان نیز بر ضرورت توجه همزمان به موقعیت مکانی و توجیه اقتصادی در توسعه زیرساختهای ریلی تأکید کرد و گفت: یکی از برنامههای اقتصادی این مجموعه، انتقال مواد اولیه از طریق ریل است که در این زمینه همکاری خوبی با راهآهن انجام شده و تفاهمنامهای نیز به امضا رسیده است.
شبانی با تأکید بر اینکه توسعه هر خط ریلی باید بر اساس نوع بار و مزیت اقتصادی آن انجام شود، درباره مسیر سرخس گفت: در صورت ورود دیزل و قطار چینی از این مسیر، ایرانخودرو خراسان آمادگی استفاده از آن را دارد؛ اما تعرفه ریلی در مرزها بالاست و افزایش هزینه حمل از سوی چین نیز بر این مشکل افزوده است.
وی با انتقاد از شرایط موجود گفت: با وجود ایستگاههای سرخس و مشهد، در برخی موارد بار از مسیر انزلی منتقل میشود، زیرا استفاده از مسیر ریلی سرخس برای بخش خصوصی توجیه اقتصادی ندارد.
مدیرعامل ایرانخودرو خراسان همچنین خواستار توجه بیشتر به ظرفیت سرخس شد و گفت: این منطقه از مزایای مناطق آزاد و محروم برخوردار نیست و از تخفیفهای گمرکی نیز استفاده نمیکند؛ در حالی که پیش از این در فهرست مناطق محروم قرار داشته است.
شبانی افزود: در بندر انزلی تخفیفهای ویژهای ارائه میشود، اما سرخس از این ظرفیت برخوردار نیست. به گفته وی، استاندار خراسان رضوی نیز پیگیریهایی برای لحاظ شدن موضوع منطقه آزاد شدن سرخس و استفاده از ظرفیتهای حمایتی این منطقه انجام داده است.
ارتقای مرکز لجستیک مشهد به شهر لجستیک
در ادامه نشست، محمدرضا شکیبا، نماینده اداره کل راه و شهرسازی خراسان رضوی، با اشاره به مطالعات انجامشده درباره مراکز لجستیکی کشور اظهار کرد: وزارت راه و شهرسازی در سالهای ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ مطالعاتی برای ایجاد و توسعه مناطق لجستیکی جادهای، ریلی و دریایی انجام داد که بخشی از آن در قالب سند آمایش ملی مراکز لجستیک در سال ۱۳۹۷ به تصویب رسید.
وی افزود: در این سند، شهرها و دهکدههای لجستیکی پیشبینی شدهاند. شهرهای لجستیکی در تهران، خرمشهر و بندرعباس تعریف شدهاند و دهکدههای لجستیکی نیز که ماهیت ریلی دارند، باید حداقل از دو شیوه حملونقل برخوردار باشند.
شکیبا با اشاره به ظرفیت مشهد برای ارتقای جایگاه لجستیکی گفت: میتوان با ایجاد اتصال میان مرکز لجستیکی مشهد و فرودگاه، زمینه ارتقای دهکده لجستیک به شهر لجستیک را فراهم کرد؛ موضوعی که میتواند مزایای بیشتری برای استان به همراه داشته باشد.
وی بر همکاری میان راهآهن، آستان قدس رضوی و اداره کل فرودگاههای استان برای ایجاد این اتصال تأکید کرد و گفت: آستان قدس حدود هزار و ۷۰۰ هکتار اراضی در تقاطع آزادراه شهید شوشتری و محدودههای شمالی مشهد پیشنهاد داده که میتواند بخشی از ظرفیت توسعه دهکده لجستیک باشد.
نماینده اداره کل راه و شهرسازی خراسان رضوی با اشاره به ظرفیتهای ترانزیتی استان گفت: شورای گفتوگو میتواند مطالبات بخش خصوصی را از مسیر وزارت راه و شهرسازی پیگیری کند و ظرفیتهای موجود در استان باید برای تحقق این مطالبات مورد استفاده قرار گیرد.
شکیبا با اشاره به محدودیت استفاده صنایع استان از ظرفیت بندر چابهار افزود: در شرایط فعلی باید از ظرفیتهای مشهد و مسیرهای ریلی برای انتقال کالا استفاده کرد. در صورتی که ورود کالا از مراکزی مانند خرمشهر و بندرعباس با محدودیت یا هزینه بالا مواجه باشد، مسیر ریلی مشهد و مرزهای دیگر میتواند به عنوان گزینه جایگزین مورد توجه قرار گیرد.
وی ترانزیت را یکی از ظرفیتهای مهم درآمدزایی کشور دانست و گفت: در حمل بار ترانزیتی، کالا از کشور مبدأ دریافت، از ایران عبور داده و به مقصد منتقل میشود و این فرآیند میتواند برای کشور درآمد ایجاد کند.
شکیبا با اشاره به آمار ترانزیت در سال ۱۳۹۵ اظهار کرد: در آن سال میزان ترانزیت به ۱۵ میلیون تن رسید و درآمد حاصل از این بخش در مقایسه با بودجه وزارت راه و شهرسازی قابل توجه بود. به گفته وی، توسعه ترانزیت میتواند بخشی از ظرفیتهای درآمدی کشور را در شرایط محدودیت درآمدهای نفتی جبران کند.
ضرورت بازنگری در اولویتهای زیرساختی
وی با اشاره به رقابت کریدورهای منطقهای گفت: مسیرهای ترانزیتی رقیب در کشورهای ترکمنستان و آذربایجان در حال توسعه هستند و تجهیز مسیرهایی مانند باکو و ترکمنباشی، ضرورت بازنگری در اولویتهای زیرساختی ایران را افزایش داده است.
شکیبا افزود: در این شرایط، مسیرهای مرتبط با کریدور شمال ـ جنوب، از جمله چابهار، زاهدان، بیرجند، مشهد و اینچهبرون، باید بر اساس مزیت اقتصادی و هزینههای زیرساختی مورد ارزیابی قرار گیرند.
وی با اشاره به تفکیک وظایف شرکت راهآهن و شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل کشور گفت: راهآهن مسئول بهرهبرداری و جابهجایی بار است و احداث و توسعه زیرساختها بر عهده شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل کشور قرار دارد.
شکیبا تأکید کرد: برای آسیبشناسی و تعیین اولویتهای توسعه زیرساختی استان، باید از ظرفیت مدیران ملی، بهویژه شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل کشور، استفاده شود و بخش خصوصی نیز مشکلات و مخاطرات ناشی از ضعف زیرساختها را بهصورت مشخص و مستند مطرح کند.
اولویتدهی به شهرکهای صنعتی و اتصال مراکز بار
محمدرضا فداء، مدیر عامل شهرک صنعتی کلات(مشهد) نیز با اشاره به ظرفیت شهرکهای صنعتی استان، گفت: بخش قابل توجهی از واحدهای صنعتی در شهرکهای صنعتی متمرکز شدهاند و حدود ۲۵۰۰ واحد در این شهرکها مستقر هستند. از این رو، اطلاعرسانی درباره ظرفیتهای حملونقل ریلی و مزایای استفاده از آن میتواند در افزایش استقبال واحدهای صنعتی مؤثر باشد.
وی بر ضرورت تعیین تعرفه مشخص برای هزینههای حملونقل ریلی تأکید کرد و گفت: واحدهای صنعتی باید از هزینههای دقیق و تفاوت قیمت حمل ریلی و جادهای اطلاع داشته باشند تا بتوانند درباره شیوه حمل بار تصمیمگیری کنند.
فداء، با اشاره به برنامه تجهیز شهرک صنعتی کلات به خطوط ریلی، خواستار پیگیری جدیتر این طرح شد و افزود: همچنین باید برنامه دستگاههای دولتی برای انتقال بار شهرکهای صنعتی به ایستگاه شهید مطهری بررسی شود تا مشخص شود آیا امکان انتقال جادهای بار به این ایستگاه و سپس جابهجایی ریلی آن وجود دارد. واحدهای کوچک نیز باید در این برنامه دیده شوند؛ چراکه اگرچه حجم بار هر واحد محدود است، اما تعداد بالای آنها میتواند ظرفیت قابل توجهی ایجاد کند.
ضرورت توجه به تجربه منطقه ویژه
همچنین، مسعود خلوصی، کارشناس مسئول اداره کل صمت خراسان رضوی، با اشاره به ظرفیت اراضی آستان قدس اظهار کرد: استان تجربه حدود ۳۰ ساله منطقه ویژه را دارد و با وجود سرمایهگذاری واحدهای صنعتی، خروجی مورد انتظار در این مدت محقق نشده است.
وی تأکید کرد: این تجربه باید در تدوین بسته توسعه مورد توجه قرار گیرد و برای استفاده مؤثر از ظرفیت اراضی موجود، تعامل و برنامهریزی ویژهای میان دستگاههای مرتبط شکل گیرد.
استخراج پنج اولویت زیرساختی استان
لبافی، رئیس دبیرخانه شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی خراسان رضوی در جمعبندی مباحث مطرحشده اظهار کرد: موضوع راه و راهآهن باید در بسته پیشنهادی به مسئولان ملی به صورت مشخص دنبال شود. در حال حاضر لازم است پنج اولویت راه و شهرسازی استان استخراج شود و این موضوع از مسیرهای مختلف پیگیری شود.
رئیس دبیرخانه شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی خراسان رضوی افزود: اولویتهایی مانند شهرک شماره پنج، کلات، توس، ماشینابزار و دیگر مراکز باید در اتصال به شبکه ریلی مورد توجه قرار گیرند.
وی همچنین خواستار مشارکت مدیران و فعالان این بخش در تکمیل بسته شد و گفت: مدیران و فعالان اقتصادی ذی ربط باید اظهارات و مطالبات خود را به دبیرخانه منعکس کنند.
لبافی تأکید کرد: بخش خصوصی و شورای گفتوگو باید مطالبهگری لازم را در این رابطه انجام دهند و بسته پیشنهادی پس از جمعبندی و اخذ نظر بخش خصوصی، در شورای گفتوگو مطرح خواهد شد تا زمینه پیگیری و ارائه آن با دعوت از وزیر راه و شهرسازی و معاونانش در جلسه شورای گفت و گوی استان فراهم شود.
ثبت دیدگاه
مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰